Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) φέρνει επανάσταση σε πολλούς τομείς. Το φαρμακείο δεν αποτελεί εξαίρεση. Η εμφάνιση των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης εγείρει το ερώτημα πώς θα εξελιχθούν τα επαγγέλματα του φαρμακείου βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Σε αυτό το άρθρο θα εξετάσουμε τις σημαντικότερες προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης στο φαρμακείο.
Υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επεξεργάζεται ταχύτατα μεγάλους όγκους δεδομένων διαφορετικής πολυπλοκότητας. Συνεπώς, παρέχει σημαντική βοήθεια στους επαγγελματίες υγείας, όπως οι φαρμακοποιοί, αναλύοντας τα αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων ή δεδομένων και υποστηρίζοντας τη λήψη τεκμηριωμένων θεραπευτικών αποφάσεων. Αν και οι συνταγές εκδίδονται από τον γιατρό, ο φαρμακοποιός παίζει ρόλο στη διανομή των φαρμάκων και τη συμβουλευτική και ενδεχομένως προτείνει ορισμένα προϊόντα και δραστικές ουσίες που θεωρεί καταλληλότερα.
Βοηθά λοιπόν, η τεχνητή νοημοσύνη τον φαρμακοποιό, να κάνει πιο λεπτομερή ανάλυση της κατάστασης του ασθενούς, βάσει συνταγής γιατρού και ιστορικού, επιτρέποντάς του να συμβουλεύσει με μεγαλύτερη σιγουριά τον ασθενή.
Πρόληψη ανεπιθύμητων φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων
Η προοδευτική γήρανση του πληθυσμού οδηγεί σε αύξηση των χρόνιων ασθενειών. Πολλοί άνθρωποι πάσχουν από πολλαπλά χρόνια νοσήματα.
Συνεπώς, η διαχείρισή τους πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη συνολική κατάσταση της υγείας τους, ώστε να αποφεύγονται πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων θεραπειών τους. Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά τους φαρμακοποιούς να εντοπίζουν τους ασθενείς που διατρέχουν κίνδυνο παρενεργειών και αλληλεπιδράσεων και να προτείνουν τα κατάλληλα θεραπευτικά σχήματα. Έτσι αποφεύγονται θεραπείες που θα οδηγήσουν σε ιατρογενείς επιπλοκές στον οργανισμό, καθώς και η χρήση επιπλέον φαρμάκων.
Πρόβλεψη της μη συμμόρφωσης με τη θεραπεία
Η τεχνητή νοημοσύνη ή η «ενισχυμένη νοημοσύνη» μπορεί επίσης να αποδειχθεί χρήσιμη στα καθημερινά καθήκοντα των φαρμακοποιών και των βοηθών φαρμακείων, όπως η διασφάλιση της συμμόρφωσης με τη θεραπεία. Μέσω της ανάλυσης και συσχέτισης των δεδομένων, είναι δυνατή η εύκολη παρακολούθηση του αριθμού των κουτιών φαρμάκων που καταναλώνονται από τους ασθενείς και ο εντοπισμός της μη συμμόρφωσης που συνδέεται με τη μη τήρηση των δοσολογιών. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στο προσωπικό του φαρμακείου να συζητήσει με τους ασθενείς για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν με τη θεραπεία τους ή για ανησυχίες σχετικά με τα οφέλη ορισμένων φαρμάκων για την υγεία τους μεταξύ άλλων. Η βελτίωση της συμμόρφωσης μπορεί να επιτευχθεί μέσω πρόσθετων υπηρεσιών, όπως η προετοιμασία των δοσολογικών κουτιών, εφόσον απαιτείται.
Βελτίωση της θεραπευτικής εκπαίδευσης των ασθενών
Η δημιουργική τεχνητή νοημοσύνη (generative AI) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη ενημερωτικού και εκπαιδευτικού περιεχομένου προσαρμοσμένου σε ασθενείς όλων των ηλικιών και ασθενείς με διαφορετικά νοσήματα. Εκτός από τα φυλλάδια και τις αφίσες που εκδίδουν οι δημόσιοι φορείς και οι ενώσεις ασθενών, οι φαρμακοποιοί μπορούν να προσφέρουν στους ασθενείς τους εξατομικευμένες συμβουλές και να βελτιώσουν τη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία.
Εξατομικευμένες θεραπείες
Η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά δυνατή τη ενοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων υγείας για την κατάσταση της υγείας ενός ασθενούς και, ως εκ τούτου, την ανάπτυξη μιας εξατομικευμένης θεραπείας για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων παθήσεών του. Η εξατομίκευση μπορεί να εφαρμοστεί στην επιλογή του δραστικού συστατικού, τη δοσολογία, το ρυθμό και τη διάρκεια της θεραπείας. Ο στόχος μπορεί να είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας μιας θεραπείας, προτείνοντας για παράδειγμα ένα μη συνταγογραφούμενο φάρμακο (OTC), με παράλληλη ελαχιστοποίηση τυχόν παρενεργειών.
Συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας με τη χρήση διασυνδεδεμένων ιατρικών συσκευών
Οι ασθενείς μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα συνδεδεμένων ιατρικών συσκευών μέσω του φαρμακοποιού τους. Οι συσκευές καταγράφουν τα δεδομένα των μετρήσεων του ασθενούς και στη συνέχεια μπορούν να αναλυθούν με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Στο περιβάλλον του φαρμακείου, αυτό θα μπορούσε να αφορά την παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων (υπέρταση, διαβήτης κ.λπ.).
Η διαφαινόμενη μετατροπή των φαρμακείων σε «κέντρα υπηρεσιών υγείας» και σημείων ολοκληρωμένης παροχής υπηρεσιών υγείας όπου θα μπορούν να ικανοποιούνται ολιστικά οι ανάγκες υγείας και ευεξίας ενός ατόμου, φαίνεται να αποτελεί μία πιθανή εξέλιξη των επόμενων ετών.
Ιδιαιτέρως με τη διασύνδεση γιατρών, φαρμακοποιών, διαγνωστικών και κράτους από ένα μόνο εργαλείο, είναι πιθανό να δούμε τέτοια φαρμακεία και στο εγγύς μέλλον.
Διευκόλυνση της διαχείρισης αποθεμάτων και ελλείψεων
Από τα σημαντικότερα οφέλη χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στα φαρμακεία είναι οι προγνωστικές αναλύσεις της εμπορικής διαχείρισης. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιτρέψει στους φαρμακοποιούς να προβλέψουν τη ζήτηση για ορισμένα φάρμακα, ιδίως κατά τη διάρκεια έξαρσης επιδημιών. Η χρήση της τεχνολογίας για την ανακούφιση των ελλείψεων και την αποφυγή περιττού στοκ, μπορεί να διευκολύνει σημαντικά τον φαρμακοποιό στο μέλλον και να μεταβάλει ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας των φαρμακείων τα επόμενα 10 χρόνια. Οι ελλείψεις σε βασικά φάρμακα ταλανίζουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες εδώ και χρόνια. Για να εξομαλυνθούν λοιπόν αλλά και να παραμείνει ομαλή η κατάσταση στο μέλλον, οφείλουμε να εξετάσουμε όλες τις λύσεις, ιδιαίτερα όταν οι σχετικές τεχνολογίες υιοθετούνται ήδη διεθνώς.
Εξοικονόμηση χρόνου από γραφειοκρατία και διοικητικές εργασίες
Το επάγγελμα του φαρμακοποιού περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό διοικητικών εργασιών. Η τεχνητή νοημοσύνη στο φαρμακείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση της διαχείρισης συνταγών, τιμολογίων και παραστατικών. Όταν δε, θα αρχίσει να υιοθετείται και από δημόσιους φορείς, θα δημιουργήσει έναν ενιαίο δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ φαρμακείων, αποθηκών και κρατικών οργανισμών και θα επιταχύνει διαδικασίες ελέγχου και υποστήριξης που είναι χρονοβόρες.
ΠΡΟΣΟΧΗ στη Διασφάλιση των δεδομένων υγείας
Η εμπιστευτικότητα και η προστασία των δεδομένων υγείας πρέπει να αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται σε όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής. Καθώς οι φαρμακοποιοί και άλλοι επαγγελματίες υγείας δεσμεύονται από το ιατρικό απόρρητο στον κώδικα δεοντολογίας τους, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι και τα τεχνολογικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται προστατεύουν την ιδιωτικότητα των ασθενών. Αυτό απαιτεί κρυπτογράφηση δεδομένων και μια σειρά πρωτοκόλλων ασφαλείας για να διασφαλιστεί ότι οι ευαίσθητες πληροφορίες δεν θα πέσουν στα χέρια κακόβουλων ατόμων.
Πόπη Χαραμή, Φαρμακοποιός, Αρχισυντάκτρια PHARMACY management ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
