Σπυράκια, μαύρα στίγματα, λιπαρό δέρμα… Αυτή η εικόνα απασχολεί πολλούς νέους αλλά και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Πριν καταφύγουμε σε δραστικές δερματολογικές θεραπείες, σε ήπιες μορφές ακμής ορισμένα προϊόντα συμβουλής στο φαρμακείο μπορεί να δώσουν λύσεις.
Φυσιοπαθολογία
Η ακμή είναι μια συχνή χρόνια δερματοπάθεια που οφείλεται σε φλεγμονή των τριχοσμηγματογόνων θυλάκων και συνδέεται με την κατακράτηση σμήγματος. Υπάρχουν δύο τύποι ακμής: η φαγεσωρική ακμή που οδηγεί σε έντονη λιπαρότητα και φαγέσωρες ( μαύρα στίγματα ή λευκά σπυράκια) και η φλεγμονώδης ακμή, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία βλατίδων, φλύκταινων και κύστεων που μπορούν να αφήσουν επίμονες ουλές. Οι βλάβες εντοπίζονται κυρίως στη μύτη, στο μέτωπο, στα μάγουλα, στο άνω μέρος της πλάτης, στους ώμους και στο άνω μέρος του κορμού. Το 80% των νέων ηλικίας 12 έως 20 ετών εμφανίζουν ακμή. Στο 15 έως 20% των περιπτώσεων, η ακμή είναι σοβαρή.
Η ακμή εναλλάσσεται με εξάρσεις και περιόδους ηρεμίας
Διάφοροι παράγοντες παίζουν ρόλο στην εμφάνιση της ακμής: Υπερβολική παραγωγή σμήγματος και απόφραξη του τριχοσμηγματογόνου θύλακα από σμήγμα και κερατινοκύτταρα, παρουσία του βακτηρίου P.acnes που πολλαπλασιάζεται υπέρμετρα και οδηγεί σε τοπική φλεγμονή η οποία διαταράσσει το επιθήλιο, χωρίς να παραλείψουμε και το γενετικό υπόβαθρο.
Η ορμονική επίδραση στην ακμή είναι γνωστή. Στην εφηβεία, η αύξηση των ανδρογόνων διεγείρει την παραγωγή σμήγματος και τον υπερπολλαπλασιασμό των κερατινοκυττάρων στο επιθήλιο του τριχοσμηγματογόνου θύλακα, επηρεάζοντας περισσότερο τα αγόρια παρά τα κορίτσια. Εκτός της εφηβείας, οι ορμονικές αλλαγές σε ορισμένες περιόδους του κύκλου ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να προκαλέσουν ακμή.
Άλλες πιθανές αιτίες: Ανεπαρκής υγιεινή του δέρματος, λιπαρά φαγεσωρογόνα καλλυντικά, αλλά και ορισμένα φάρμακα (ανδρογόνα, αντισυλληπτικά, κορτικοστεροειδή, λίθιο, φαινυτοΐνη, ισονιαζίδη).
3 Βασικές συμβουλές προς τους πελάτες σας
- Μην κακομεταχειρίζεστε τα σπυράκια.
- Η έκθεση στον ήλιο χωρίς προστασία πρέπει να αποφεύγεται για τον κίνδυνο εξάρσεων, λόγω της πάχυνσης της επιδερμίδας υπό τη δράση των ακτίνων UV.
- Περιορίσετε την κατανάλωση καπνού και το άγχος, δύο παράγοντες που επιδεινώνουν την ακμή.
Η φροντίδα του δέρματος με ακμή
Είναι σημαντικό να ακολουθείται αυστηρή υγιεινή του δέρματος, με καθαρισμό μία ή δύο φορές την ημέρα, χωρίς τρίψιμο, με απαλά καθαριστικά προϊόντα με pH κοντά σε αυτό του δέρματος, για την εξάλειψη της περίσσειας σμήγματος. Τα αντισηπτικά και τα αλκοολούχα προϊόντα απαγορεύονται γιατί είναι ερεθιστικά. Θα πρέπει επίσης να αποφεύγονται τα λιπαρά καλλυντικά, που φράζουν τους πόρους του δέρματος. Μια ενυδατική κρέμα κατάλληλη για το δέρμα με ακμή, μη φαγεσωρογόνος και χωρίς άρωμα, μπορεί να εφαρμοστεί το πρωί. Πράγματι, το αφυδατωμένο δέρμα παράγει περισσότερο σμήγμα και ως εκ τούτου επιδεινώνει την ακμή.
Σε περίπτωση έκθεσης στον ήλιο, η οποία θα πρέπει να είναι περιορισμένη, η εφαρμογή ειδικού αντηλιακού προϊόντος με δείκτη προστασίας SPF 50, είναι απαραίτητη. Τα προϊόντα peeling μπορούν να χρησιμοποιηθούν το πολύ μία φορά την εβδομάδα και, κυρίως να ξεπλυθούν καλά. Το μακιγιάζ επιτρέπεται μόνο με καλλυντικά προϊόντα oil–free, μη φαγεσωρογόνα, τα οποία αφαιρούνται συστηματικά το βράδυ με το κατάλληλο micellar gel. Για τα αγόρια, το καθημερινό ξύρισμα πρέπει να αποφεύγεται καθώς είναι ερεθιστικό. Το ξύρισμα με ηλεκτρική μηχανή να προτιμάται από το κλασικό ξυράφι.
Η διατροφή στην ακμή
Ο ρόλος της διατροφής στην εμφάνιση ή επιδείνωση της ακμής είναι αμφιλεγόμενος. Τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα δεν συνιστούν αλλαγή διατροφής για βελτίωση της ακμής. Ωστόσο μερικές φορές είναι χρήσιμο να συμβουλεύουμε βασικά διαιτητικά μέτρα, ειδικά για τους εφήβους. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να περιοριστεί η κατανάλωση προϊόντων πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά οξέα (αλλαντικά, λιπαρά κρέατα, αρτοσκευάσματα, έτοιμα γεύματα, πρόχειρο φαγητό), καθώς και προϊόντων λιπαρών ή/και πολύ γλυκών, με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Επίσης, προτείνουμε καθημερινή κατανάλωση εποχιακών φρούτων και λαχανικών, γιατί είναι πλούσια σε θεραπευτική προβιταμίνη Α και αντιοξειδωτικά. Δεν πρέπει να αποκλείονται τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ιδιαίτερα τα φυσικά γιαούρτια και το τυρί κότατζ, γιατί περιέχουν πρωτεΐνες, ασβέστιο και βιταμίνη D. Τέλος, συνιστάται η κατανάλωση προϊόντων που περιέχουν ψευδάργυρο, απαραίτητα για την καλή υγεία του δέρματος, όπως ψωμί ολικής αλέσεως, πράσινα λαχανικά, πουλερικά, αυγά, οστρακοειδή. Ταυτόχρονα, πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τον περιορισμό της υπερβολικής κατανάλωσης ροφημάτων με βάση τον καφέ και το τσάι, τα οποία μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση ψευδαργύρου.
Προτρέψτε την επίσκεψη στον γιατρό
Όταν οι συμβουλές υγιεινής και οι τοπικές θεραπείες είναι ανεπαρκείς, ή εάν η ακμή είναι φλεγμονώδης, προτρέψτε την επίσκεψη σε ειδικό δερματολόγο για να δοθεί η κατάλληλη θεραπεία. Επίσης, παραπέμπετε σε γιατρό όποιον παίρνει φάρμακα που προκαλούν ακμή (ανδρογόνα, αντισυλληπτικά, κορτικοστεροειδή, λίθιο κ.λπ.). Τέλος, σε νεαρά κορίτσια ή γυναίκες που παρουσιάζουν συμπτώματα που σχετίζονται με ακμή, όπως υπερβολική τριχοφυΐα, αύξηση βάρους, τριχόπτωση και διαταραχές του ορμονικού κύκλου, είναι υποχρεωτική η ιατρική συμβουλή για τη διεξαγωγή βιολογικών εξετάσεων.
Τα προϊόντα συμβουλής
Προϊόντα καθαρισμού: Να αποφεύγονται τα αλκαλικά σαπούνια που αλλοιώνουν τη λειτουργία φραγμού της επιφανειακής στιβάδας του δέρματος και τροποποιούν τη σύνθεση της χλωρίδας του. Προτείνονται δερματολογικά καθαριστικά σε υγρή ή στερεά μορφή, που σέβονται το pH του δέρματος, προκειμένου να αποφευχθεί η υπερδιέγερση των σμηγματογόνων αδένων.
Ενυδατική φροντίδα σε κρέμα ή γαλάκτωμα, είναι απαραίτητη για να καταπραΰνει την ξηρότητα του δέρματος από την θεραπεία που ακολουθείται κατά της ακμής. Τα ενεργά συστατικά στα προϊόντα ενυδάτωσης είναι ο γλυκονικός ψευδάργυρος και η βιταμίνη Β6, που επιβραδύνουν την παραγωγή σμήγματος, τα φυτικά εκχυλίσματα, το αντιοξειδωτικό ginkgo biloba, το sabal serrulate (ρυθμιστής σμήγματος) και το βότανο ιτιάς που περιορίζει τη γυαλάδα του δέρματος. Συστατικά για ματ υφή μπορούν επίσης να ενσωματωθούν στις φόρμουλες: Καολίνης, ψευδάργυρος, πυρίτιο, σκόνη πυρήνων βερίκοκου και σκόνη ρυζιού.
Ειδικά προϊόντα αγωγής : Αποτελούνται από ενεργά συστατικά με κερατορυθμιστική, αντιβακτηριδιακή, αντιφλεγμονώδη, αντιερεθιστική και επουλωτική δράση. Στην κορυφή της λίστας ο γλυκονικός ψευδάργυρος που περιορίζει την υπερσμηγματόρροια και έχει αντιμικροβιακή και αντιφλεγμονώδη δράση. Επίσης, το γλυκολικό οξύ κάνει το δέρμα πιο απαλό και λείο, ενώ το γλυκυρρητινικό οξύ προσφέρει αντιφλεγμονώδη δράση. Παράλληλα το σαλικυλικό οξύ μειώνει τους φαγέσωρες, ενώ η βιταμίνη Β3 (νιασιναμίδη) αναγνωρίζεται ως σμηγματοστατική. Σε ασθενείς που λαμβάνουν ισοτρετινοΐνη, συνιστώνται προϊόντα καταπραϋντικά και έντονα ενυδατικά . Οι στόχοι αυτών των τοπικών προϊόντων είναι να μειώσουν την ερυθρότητα, να καταπραΰνουν το δέρμα και να καταπολεμήσουν τα φαινόμενα ξηρότητας και απολέπισης λόγω του φαρμάκου.
Πόπη Χαραμή, Φαρμακοποιός, Αρχισυντάκτρια PHARMACY management ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, Χαραμή ΑΕ
