Συχνά το καλοκαίρι, τα ηλιακά εγκαύματα δεν πρέπει να τα παραμελούμε. Ανακαλύψτε τα σωστά αντανακλαστικά που πρέπει να υιοθετήσετε στο φαρμακείο για να ανακουφίσετε αποτελεσματικά τους ασθενείς σας και να αποτρέψετε τις επιπλοκές.
Η σοβαρότητα ενός ηλιακού εγκαύματος αξιολογείται με βάση τα κλινικά σημεία και την εξέλιξη. Ένα θερμικό έγκαυμα προκαλείται συχνότερα από τις υπεριώδεις ακτίνες Β ή UVB και εμφανίζεται λίγες ώρες μετά την έκθεση.
Ταξινόμηση
Επιφανειακά εγκαύματα: το ερύθημα εξαφανίζεται με την πίεση. Ένα έγκαυμα πρώτου βαθμού εκδηλώνεται ως επιφανειακή φλεγμονή της επιδερμίδας, ερύθημα, αίσθημα καύσου, πόνο, πιθανώς οίδημα και κνησμό. Η εξέλιξη είναι ευνοϊκή μέσα σε λίγες μέρες χωρίς ουλές. Σε επιφανειακά εγκαύματα δευτέρου βαθμού, το έγκαυμα επηρεάζει το επιφανειακό χόριο και εκδηλώνεται με την εμφάνιση φυσαλίδων διαυγούς υγρού εντός 24 ωρών, ερυθρότητα και πόνο στη βάση της φουσκάλας και στο περιβάλλον δέρμα. Η βλάβη επουλώνεται κατά μέσο όρο σε δύο εβδομάδες μετά από ξεφλούδισμα.
Βαθιά εγκαύματα: Το ερύθημα δεν ασπρίζει κατά την πίεση. Οι βλάβες φθάνουν στο υποδόριο. Θεωρούνται βαθιά εγκαύματα δεύτερου ή τρίτου βαθμού, τα οποία δεν είναι πολύ επώδυνα (διότι καταστρέφονται οι νευρικές απολήξεις), με φουσκάλες σε χρώμα λευκό-ροζ και το δέρμα μπορεί να έχει κηρώδη όψη. Η επούλωση διαρκεί περισσότερο και μπορεί να απαιτήσει ιατρική φροντίδα και να οδηγήσει σε ουλή.
Άλλα συμπτώματα: πυρετός, ρίγη και πονοκέφαλος μπορεί να εμφανιστούν, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εκτεταμένης βλάβης. Η μόλυνση είναι δυνατή σε περιπτώσεις ρήξης των φυσαλίδων.
Μακροχρόνιες επιπτώσεις: Κίνδυνος καρκίνου του δέρματος και φωτογήρανσης.
Αξιολογήστε τη σοβαρότητα
Ξεκινήστε κάνοντας ερωτήσεις για να αξιολογήσετε τη σοβαρότητα και να συμβουλεύσετε κατάλληλα : “Πού εντοπίζεται το ηλιακό έγκαυμα και πόσο εκτεταμένο είναι; Υπάρχουν φουσκάλες; Πόσο μεγάλες είναι; Είναι επώδυνες; Υπάρχουν σημάδια ή κίνδυνοι μόλυνσης;“
Εάν υπάρχει μόλυνση ρωτήστε: “Είναι εν ισχύ ο εμβολιασμός κατά του τετάνου; Υποφέρετε από άλλες παθήσεις όπως πυρετό, ρίγη, έντονη δίψα, έντονη κόπωση ή πονοκέφαλο;“
Συνεχίστε τη διερεύνηση για τον αποκλεισμό άλλων αιτιών και την αξιολόγηση του κινδύνου φωτοδερματίτιδας (φωτοτοξικότητα, φωτοαλλεργία, πολύμορφο εκ φωτός εξάνθημα): “Παίρνετε αυτήν τη στιγμή κάποιο φάρμακο; Εφαρμόσατε αντηλιακό ή κάποιο άλλο καλλυντικό πριν από την έκθεση; Υποφέρετε συνήθως από αλλεργίες στον ήλιο;“
Πότε παραπέμψετε στον γιατρό
- Σε περίπτωση εγκαύματος, όταν η βλάβη υπερβαίνει το 10% της επιφάνειας του σώματος (η παλάμη αντιπροσωπεύει το 1%) – λόγω, ιδίως, του κινδύνου αφυδάτωσης που συνδέεται με απώλεια υγρών – ή/και εάν οι φουσκάλες υπερβαίνουν τα 2 έως 3 cm.
- Σε μικρά παιδιά καθώς και σε βρέφη, ευπαθείς ηλικιωμένους, σε όσους λαμβάνουν πολλαπλά φάρμακα, και σε περιπτώσεις υποψίας θερμοπληξίας (δίψα, απάθεια, πονοκεφάλους κ.λπ.).
- Σε περιπτώσεις βλαβών γύρω από τα μάτια ή τα γεννητικά όργανα, λύσης δέρματος ή υποψίας φωτοδερματίτιδας.
Τα Πρώτα βήματα φροντίδας
- Καθαρίστε τις βλάβες με σαπούνι και δροσερό νερό και αφήστε τις να στεγνώσουν στον αέρα.
- Ανακουφίστε τον πόνο με χλιαρό ντους, σπρέι με ιαματικό νερό, ή δροσερή κομπρέσα. Μην χρησιμοποιείτε πάγο ή παγωμένο νερό, που μπορεί να επιδεινώσουν τις βλάβες ή ακόμα και να προκαλέσουν υποθερμία.
- Μέχρι να επουλωθεί η βλάβη, χορηγήστε τοπικές θεραπείες και επιδέσμους που καταπραΰνουν και προστατεύουν την βλάβη, ενώ προάγουν την αναγέννηση του δέρματος.
- Μπορεί να χορηγήσετε παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση και για τη μικρότερη δυνατή διάρκεια, εφόσον έχει αποκλειστεί ο κίνδυνος αφυδάτωσης ή θερμοπληξίας.
Επιλέγοντας τη σωστή θεραπεία
Τα τοπικά μαλακτικά σε κρέμα, αλοιφή ή τζελ, παρέχουν ανακούφιση, περιορίζουν την τοπική αφυδάτωση, αποκαθιστούν το υδρολιπιδικό φιλμ και έτσι προάγουν την αναγέννηση του δέρματος.
Τα προϊόντα αυτά περιέχουν ενεργά συστατικά όπως:
- Προστατευτικά δέρματος όπως η τρολαμίνη, η οποία, σε συνδυασμό με λιπαρά οξέα, έχει φιλμογενείς και ενυδατικές ιδιότητες.
- Υαλουρονικό οξύ, του οποίου η υγροσκοπική δύναμη προάγει ένα υγρό περιβάλλον και ευνοεί την επούλωση, σε συνδυασμό με μονωτικά πολυμερή.
- Καταπραϋντικούς παράγοντες με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες όπως ενοξολόνη ή αλλαντοΐνη.
- Αντιβακτηριακά, όπως οξείδιο ψευδαργύρου ή θειικό χαλκό.
- Φυτικά συστατικά, όπως καλέντουλα, αλόη βέρα, υπερικό.
- Καταπραϋντικά και θεραπευτικά αιθέρια έλαια (λεβάντα, ελίχρυσος, τεϊόδεντρο, γεράνι κ.λπ.)
- Αντισηπτικό και θεραπευτικό μέλι.
Οι Υδρογέλες, επίσης, που αποτελούνται από νερό και ενεργά συστατικά με υψηλή οσμωτική δράση όπως υδροκολλοειδή ή καρβομερή, διατηρούν ένα υγρό περιβάλλον.
Τα τοπικά κορτικοστεροειδή που περιέχουν υδροκορτιζόνη, μπορεί να ενδείκνυνται για τοπικό ηλιακό έγκαυμα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις έντονου κνησμού, εάν το δέρμα δεν έχει υποστεί βλάβη.
Οι επίδεσμοι, έχουν το πλεονέκτημα να προστατεύουν από ρύπους και επομένως από τον κίνδυνο μόλυνσης, ενώ προστατεύουν περιοχές που κινδυνεύουν από τριβή.
Επιθέματα εμποτισμένα με βαζελίνη, σε συνδυασμό με λιποκολλοειδή ή υδροκολλοειδή, κάτω από μεμβράνη πολυουρεθάνης.
Οι Συμβουλές σας στον ασθενή
- Πίνετε περισσότερο νερό που αντισταθμίζει την απώλεια νερού λόγω του εγκαύματος.
- Προσοχή στον ήλιο! Μην εκθέτετε ξανά τις βλάβες στον ήλιο, ακόμη και τις συννεφιασμένες μέρες. Μετά την επούλωση, εφαρμόστε ένα αντηλιακό υψηλού δείκτη, εάν η έκθεση είναι αναπόφευκτη.
- Σωστή χρήση τοπικών προϊόντων: εφαρμόστε τα σε παχιά στρώματα και κάντε απαλό μασάζ μέχρι το δέρμα να τα απορροφήσει. Εφαρμόστε τα ξανά πολλές φορές την ημέρα (εκτός από την κορτιζόνη: το πολύ δύο εφαρμογές την ημέρα, σε απόσταση μεταξύ τους, για τρεις ημέρες).
- Σωστή χρήση επιδέσμων: Η κομπρέσα πρέπει να εκτείνεται πέρα από την καμένη περιοχή για ατραυματική αφαίρεση. Εάν είναι απαραίτητο, χρησιμοποιήστε ένα αδιάβροχο επίδεσμο πάνω από την εμποτισμένη γάζα. Ελέγξτε για μόλυνση αλλάζοντας τους επιδέσμους, αρχικά μία φορά την ημέρα και μετά κάθε δεύτερη μέρα. Οι υδρογέλες και τα υδροκολλοειδή μπορούν να μείνουν στη θέση τους για αρκετές ημέρες στη σειρά εάν δεν υπάρχει μόλυνση.
Πόπη Χαραμή, Φαρμακοποιός, Αρχισυντάκτρια, PHARMACY management ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, Χαραμη ΑΕ
